Wzgórza Dalkowskie – szlaki przez rezerwaty

Wzgórza Dalkowskie – szlaki przez rezerwaty
Wzgórza Dalkowskie – fragment południowo-wschodni
Dalków – Gostyń (Mieszków) – Kowalowa Góra – Góra Jana – Wieża widokowa – Góra św. Anny – Szczepów
Rezerwaty: Annabrzeskie Wąwozy oraz Dalkowskie Jary
Województwo: lubuskie i dolnośląskie, powiaty nowosolski i polkowicki.
Trasa: piesza, rowerowa, konna
Rodzaj nawierzchni: głównie drogi leśne i gruntowe, fragmenty asfaltu
Stopień trudności: średni – liczne pagórki lub wzniesienia, drogi polne i leśne.
Szlak pieszy (czarny): 16 km ( 4,5h )
Szlak rowerowy i konny (niebieski): 15 km ( 1,5h )

Mapa rezerwatów i szlaków turystycznych wraz z atrakcjami

Wzgórza Dalkowskie

Wzgórza Dalkowskie obok Wzgórz Trzebnickich, Twardogórskich i Ostrzeszowskich wchodzą w skład tzw. Wału Trzebnickiego, który rozpościera się na długości około 200 kilometrów oraz wnosi się na wysokość 150 metrów ponad sąsiednie niziny (szczyt Kobyla Góra o wysokości 284 metrów).

Pośród okolicznych pagórków spotykają się miłośnicy ostrej jazdy na rowerze: MTB. Liczne wzniesienia sprzyjają również miłośnikom pieszych wędrówek. Trasy oraz szlaki są utrzymane w dobrym stanie, podobnie jak oznakowanie szlaków. Cały obszar usłany jest licznymi drogowskazami, również poza granicami rezerwatów. Na drogowskazach podane są również odległości w kilometrach dzielące nas do celu, co znacznie ułatwia oszacowanie czasu potrzebnego na przebycie drogi.

Galeria zdjęć: Wzgórza Dalkowskie

Rezerwat Dalkowskie Jary

Sąsiadujący z Annabrzeskimi Wąwozami rezerwat Dalkowskie Jary jak sama nazwa wskazuje ma podobne ukształtowanie terenu jak jego sąsiad i również jest obszarem leśnym. Oba rezerwaty rozdziela granica województw: dolnośląskiego i lubuskiego – Dalkowskie Jary podlegają pod administrację pierwszego z nich (gmina Gaworzyce, powiat Polkowice).

Ukształtowanie terenu jest bardzo malownicze, liczne wąwozy i jary gęsto przecinają wzgórza. Urocze są również strome zbocza i wąskie grzbiety wzniesień oraz pagórków, z których rozpościera się panorama na głogowską hutę. Powierzchnia rezerwatu wynosi nieco ponad 36 ha, a jego największym wzniesieniem jest Kowalowa Góra sięgająca 215 m n. p. m. Najwyższym szczytem tego obszaru Wzgórz Dalkowskich jest zaś Góra Jana znajdującą się dokładnie pośrodku rezerwatów – wznosi się 223 metry ponad poziomem morza.

Oddalając się nieco na południe od granicy obszaru chronionego i podążając w kierunku Gostynia możemy natknąć się na dwa grodziska – zabytki kultury łużyckiej i wczesnośredniowiecznej, pozostałości plemiona Dziadoszan, które skolonizowało Wzgórza Dalkowskie w VI w n.e. Zmierzając zaś jednym z wąwozów z Kowalowej Góry w kierunku Dalkowa możemy natrafić na ruiny poniemieckiego obelisku ukrytego pomiędzy buczyną.

Na obszarze rezerwatu występuje Pachnica dębowa, która jest objęta ochroną. Jest to gatunek dużego chrząszcza z rodziny żukowatych i stanowi relikt lasów pierwotnych związany ze starymi, dziuplastymi drzewami z obszernymi próchnowiskami, w których żyje. Oprócz Pachnicy możemy napotkać również nietoperze. Nocek duży, który obficie występuję w tej części kraju upodobał sobie okoliczne lasy na miejsca pobytu, oprócz niego występuje tutaj również nietoperz Mopek – oba gatunki podlegają ścisłej ochronie.

Galeria zdjęć: „Dalkowskie Jary”

Rezerwat Annabrzeskie Wąwozy

Rezerwat został utworzony w celu ochrony zbiorowisk leśnych. Zajmuje obszar około 56 ha, a jego południowa granica przebiega wzdłuż granicy województw: lubuskiego i dolnośląskiego. Obszar chroniony znajduje się na terenie pierwszego z nich i wchodzi w obręb powiatu nowosolskiego w gminie Bytom Odrzański.

Teren, na którym wydzielony został rezerwat wchodzi w skład Wzgórz Dalkowskich. Ochroną objęto urozmaicony fragment porośnięty przez buczyny kwaśne czy łęgi jesionowo-wiązowe. Nazwa nawiązuje do licznych wąwozów, którymi usłany jest las. Różnice wysokości sięgają nawet 60 metrów. W połowie lat ’90 na najwyższym wierzchołku wzniesiono drewnianą wieżę widokową, z której można podziwiać panoramę na Bytom Odrzański i Dolinę Środkowej Odry.

Spośród 25 gatunków drzew, które porastają zbocza Wzgórza Dalkowskich możemy zobaczyć tu m.in. świerki, modrzewie, jesiony, dęby szypułkowe i bezszypułkowe czy daglezje i buki. Z królestwa zwierząt możemy spotkać charakterystyczne dla tych obszarów dziki, sarny, borsuki czy jelenie – płazów zaś ropuchy, żaby i traszki. Dominującymi ptakami w rezerwacie i jego okolicach są świstunka, sosnówka, rudzik i zięba bogatka.

Rezerwat zlokalizowany jest w pobliżu wsi Góra św. Anny. Rezerwat wziął nazwę od jej przedwojennej, niemieckiej nazwy: Annaberg.

Galeria zdjęć: „Annabrzeskie Wąwozy”

Szlaki turystyczne przez Wzgórza Dalkowskie

W rejonie opisywanych rezerwatów biegną cztery szlaki turystyczne. Dwa z nich mają charakter lokalny i tworzą pętle w obszarze Wzgórz Dalkowskich. Dwa pozostałe tworzą dłuższe trasy, które zostały wytyczone w regionie. Poniżej znajdują się podstawowe informacje dotyczące ich oznakowania i przebiegu. Szlaki niebieski oraz czarny zostały zaznaczone na mapie powyżej.

Pętla po Grzbiecie Dalkowskim (szlak pieszy: czarny).

Szlak czarnyDługość: 16,5 km. Przebieg: Dalków – Szczepów – Góra św.Anny – rezerwat Annabrzeskie Wąwozy – wieża widokowa – Góra Jana – rezerwat Dalkowskie Jary.

Pętla po Grzbiecie Dalkowskim (szlak rowerowy, konny: niebieski)

Szlak niebieskiDługość: 16 km. Przebieg: Dalków – Gostyń – Mieszków – Góra św. Anny – Szczepów.

Czerna – Szprotawa (szlak rowerowy: żółty)

Szlak żółty Długość: 43 km. Przebieg: 0,0 km – Czerna – 3,8 km Koromolin – 2,4 km Góra św. Anny – 1,0 km Mierzów – 2,2 km Bonów – 1,6 km Pastuszyn – 1,2 km Popowo – 2,2 km Małoszowice – 3,5 km Nowe Miasteczko – 3,7 km Konin – 1,5 km Szyba – 2,6 km Długie – 4,3 km Międzylesie – 1,6 km Gościszowie – 3,7 km Dzikowice – 1,5 km Meksyk – 1,7 km Wiechlice – 1,4 km Henryków –2,6 km Szprotawa

Szlak Dziadoszan (szlak rowerowy: czerwony)

Szlak czerwony Długość: 135 km. Przebieg: Trasa: 0,0 km Chobienia – 2,9 km Naroczyce – 9,3 km Wysokie – 4,0 km Gwizdanów – 1,2 km Bytków – 2,4 km Krzydłowice – 3,2 km Grodziszcze – 2,5 km Grodowiec – 1,8 km Żuków – 1,6 km Bieńków – 1,4 km Świnino – 0,8 km Duża Wólka – 1,8 km Dobiszów – 1,0 km Obiszów – 5,1 km Jerzmanowa – 1,5 km Maniów – 2,6 km Jakubów – 16,3 km Góra św. Anny – 15,3 km Nowe Miasteczko – 13,9 km Kożuchów – 16,7 km Brzeźnica – 23,7 km Ochla ( *częściowe oznaczenie szlaku od Chobieni do Gwizdanowa )

Miejscowości i atrakcje turystyczne

Wkrótce.

Dalków

Serce Wzgórz Dalkowskich – Dalków (niem. Dalkau), jest małą, sołecką wsią w powiecie polkowickim (województwo dolnośląskie), w gminie Gaworzyce. Nadał nazwy okolicznym wzgórzom – u których podnóża leży – oraz pobliskiemu rezerwatowi przyrody.

W centrum wsi znajduje się okazały pałac z rozległym parkiem. Niestety całość jest dość mocno zaniedbana, a prywatny właściciel jak na razie ograniczył się jedynie do pokrycia pałacu nowych dachem (stan na 2013 rok). Początki posiadłości sięgają 1596 roku kiedy to miał jeszcze postać dworu. Dopiero w kolejnych latach, wraz z nowymi właścicielami był rozbudowywany i urozmaicany. Niespełna 150 lat później, bo w 1742 roku rezydencja została rozbudowana o barokowe skrzydło i sprzedana przez rodzinę von Glaubitz rodzinie von Stosch. Piękne płyty nagrobne pierwszej z rodzin można podziwiać w pobliskim Kurowie Wielkim. Wraz z kolejnym właścicielem (Ernestem Heimanem) w XIX wieku pałac nabrał cech klasycystycznych. Do zakończenia II Wojny Światowej jeszcze kilku właścicieli władało rezydencją. Wraz z zakończeniem wojny i administracją PRL majątek stał się własnością państwa i urządzono w nim biura PGR-u.

Budynek posiada dwukondygnacyjną budowę i jest częściowo podpiwniczony. Na strychu częściowo znajdują się dwa poziomy z wyjściem na dach. Podmokła piwnica aktualnie jest miejscem, gdzie znajdują się nieużywane kotły grzewcze. Od strony północnej znajduje się taras, a od zachodniej weranda (loggia) z widokiem na ogród. Nad wejściem znajduje się portal oraz obszerny ganek widoczny na zdjęciach poniżej. Całość osadzona została na planie litery L.

Rezydencja od frontu otoczona jest typową dla dawnych czasów zabudową folwarczną, w której skład wchodzą stajnie, magazyny oficyny i wozownie (dziś garaże). Od zachodu zaś we wspomnianym parku rosną m.in. cisy, platany, dęby, daglezje, kasztanowce jadalne, klony i jodły.

Oprócz pałacu w Dalkowie znajduje się perełka – wieża mieszkalna – niestety popada w ruinę. Na dole w sekcji z ciekawymi stronami znajduje się link do bloga, którego właściciel postanowił, że w wolnych chwilach zajmie się odrestaurowaniem obiektu i przywróceniem go do reprezentatywnego stanu. Wieża jest o tyle unikatowa, że nie budowano wielu tego typu budowli, a do naszych czasów przetrwało niewiele z nich. Obiekt przypomina mały zameczek i spełniał podobne zadanie, gdyż służył za miejsce mieszkalne rycerzy.

Galeria zdjęć: Pałac w Dalkowie

Szczepów

W okolicy Szczepowa znaleziono sztylet datowany na I epokę brązu (1900 – 1450 r. p. n. e.), który związany jest z kulturą unietycką. Na obszarze Polski zajmowała ona Wielkopolskę oraz Środkowy i Dolny Śląsk zapoczątkowując na tych ziemiach epokę brązu. Sztylet został odnaleziony w latach 30. XX wieku przez okolicznego rolnika, który nie docenił znaleziska i ponownie zakopał je w ziemi. Całe szczęście przedmiot został wkrótce ponownie odnaleziony i trafił w odpowiednie ręce. Mała znajomość osad kultury unietyckiej wynika prawdopodobnie z niewystarczającego poziomu badań archeologicznych – dlatego odnalezienie sztyletu cieszy tym bardziej.

Początki wsi sięgają połowie XIII wieku – jej niemiecka nazwa brzmiała Dalkau-Seppau. W pierwszych wzmiankach mowa jest o posiadaniu jej przez biskupa wrocławskiego i nazwie Sepowo. Dalszy jej los ma związek z Konradem, księciem głogowskim, który miał wymienić ją na Babin, by następnie ofiarować ją swojemu rycerzowi Bolcessi. Kolejne stulecie przyniosło podział księstwa głogowskiego na części należące do księcia oraz króla – Szczepów znalazł się wówczas we władaniu króla, a do XV wieku pozostał lennem rycerskim.

W XVII wieku w Szczepowie istniały dwa folwarki, które pełniły rolę gospodarstw. Ich właścicielami były rodziny Glaubitz’ów oraz Schawerk’ów. Rodzina von Glaubitz jeszcze w XVI wieku sprzedała swe dobra dalekiemu krewnemu. Dopiero dwieście lat później sprzedaży uległ wspominany wcześniej pałac w Dalkowie, który należał do Glaubitz’ów. W tym samym czasie, bo w połowie XVII wieku, szczepowskie dobra należały do rodziny von Schlabrendorf. W ich skład wchodziły wówczas Domaniowice (niem. Mangelwitz), Szczepów (niem. Seppau) oraz pobliski Kurów Wielki (niem. Gross Kauer). Rodzina utrzymała swój majątek aż do zakończenia wojny w 1945 roku. W czasach PRL majątek wchodził w skład PGR w Wierzchowicach, by ostatecznie skończyć w rękach prywatnych.

Z początku XXI wieku prywatny właściciel zapuścił pałac i był ścigany przez prokuraturę za zaniedbania. Budynek, który jeszcze na przełomie stuleci tętnił życiem stoi zamknięty na cztery spusty.

Właściciele wsi pozostawili w niej zespół dworski złożony z pałacu, oficyn, kaplicy grobowej oraz parku. Nim w połowie XVII wieku wzniesiono nowożytni pałac, na jego miejscu prawdopodobnie istniała średniowieczna siedziba dawnych właścicieli Szczepowa. Początkowo pałac pełnił funkcje obronne i był otoczony fosą. Dopiero w kolejnych stuleciach był przekształcony i modernizowany by ostatecznie uzyskać barokowy kształt. Do dziś zachowała się barokowa fasada oraz częściowo barokowe sklepienia kolebkowe z lunetami. Modernizacja, która miała miejsce pod koniec XIX wieku nadała budowli – będący wówczas w modzie – wygląd francuskiego zameczku.

Oficyny dotrwały od XVIII wieku do dzisiejszych czasów w niezmienionej formie. W ich skład wchodzi m.in. brama wjazdowa. W budynkach mieściły się również mieszkania służby, kaplica, stajnia czy wozownia.

W okalającym budowlę parku znajdowały i nadal znajdują się unikatowe i cenne okazy takie jak orzech czarny, cypryśnik, kłęk kanadyjski czy jodła mikko.

Idąc w kierunku Wzgórz Dalkowskich (na zachód) można natknąć się na mauzoleum wybudowane na pobliskim wzgórzu dla niemieckich właścicieli. Obiekt reprezentuje styl klasycystyczny i został odbudowany z przeznaczeniem na kaplicę cmentarną.

Galeria zdjęć: Szczepów

Góra św. Anny

Wkrótce.

Galeria zdjęć: Góra św. Anny

Wkrótce.

Ciekawe Miejsca

  • Wieża obserwacyjna na Górze św. Anny
  • Miejsce na ognisko obok wieży
  • Góra Jana i Kowalowa Góra
  • Grodziska nowożytne
  • Pałac w Dalkowie oraz Szczepowie
  • Kościół obok wsi Góra św. Anny

Zwróć uwagę
  • Zagrożenie pożarowe w upalnym sezonie
  • Zakaz używania ognia w granicach rezerwatów


Przydatne pliki

Mapa Wzgórz Dalkowskich
Mapa rezerwatów

Mapa Zagłębia Miedziowego
Mapa przyrodniczo-kulturowa związku gmin zagłębia miedziowego

Podoba Ci się? Udostępnij stronę znajomym!

Facebooktwittergoogle_plusFacebooktwittergoogle_plus

Podoba Ci się mój przewodnik? Umieść link na swojej stronie!

3 komentarze

  1. Zaciekawiony tematem, wybrałem się wraz z małżonką na rekonesans po annabrzeskich wąwozach ostatniej niedzieli. Przepiękna okolica, tylko szkoda, że dość słabo oznakowana 🙁 Zaczęliśmy w Szczepowie by dotrzeć na wieżę obserwacyjną. Kłopoty z odnalezieniem właściwego – czarnego – szlaku zajęło nam sporo czasu. Znaleźliśmy go dopiero w drodze powrotnej z Góry Św. Anny… Ale było warto! Jedyne rozczarowanie: brak wieży obserwacyjnej!!! Wycięta w pień – a raczej wypalona. Szkoda, że nic na ten temat nie napisano 🙁 No chyba, że jest gdzie indziej… Co by nie pisać: jeszcze tu wrócimy! i to nie raz 😉 Dzięki za opisy i zdjęcia. Pozdrawiam

    Odpowiedz

Co o tym myślisz ?