Fabryka DAG Alfred Nobel, Krzystkowice

Fabryka DAG Alfred Nobel, Krzystkowice
Kombinat DAG Alfred Nobel Krzystkowice (Nowogród Bobrzański)
Województwo: lubuskie, powiat zielonogórski.
Trasa: piesza, rowerowa
Rodzaj nawierzchni: głównie drogi betonowe i leśne, część budynków w lesie
Stopień trudności: średni
Długość trasy: szer. 3 km, dłg. 8 km (na zwiedzanie można poświęcić cały dzień)
Należy zachować szczególną ostrożność przy eksploracji terenu.

Mapa DAG z lokalizacją 222 obiektów, autor: Kapuchy

Mapa obszaru jaki w przybliżeniu obejmowała fabryka

Galeria zdjęć DAG Christianstadt

Tajemnicza historia kombinatu DAG Alfred Nobel w Krzystkowicach

Ruiny niemieckiej fabryki amunicji pod Nowogrodem Bobrzańskim to nie lada gratka dla miłośników fortyfikacji i zabudowań przemysłowych. Zlokalizowane w kompleksie leśnym budynki zajmują około 35 km². Znakomita część z nich jest dostępna do zwiedzania, jedynie część z obszaru wchodzi w skład jednostki wojskowej i zakładu karnego w Krzywańcu. Mimo to zalecam zachować ostrożność podczas eksploracji terenu.

Kombinat DAG pod Nowogrodem stanowił filię międzynarodowego koncernu IG Farben – podobnie jak powiązana z nim, odległa o 40 km fabryka materiałów wybuchowych w Brożku Zasiekach Sprengchemie Forst-Scheuno. Budowa rozproszonych filii miała znaczenie strategiczne, zniszczenie jednej z nich nie paraliżowało pracy pozostałych. Zaś każda z nich miała osobną funkcję składową by na końcu uzyskać z połączenia elementów gotową amunicję i broń. Bliźniacza, względem nowogrodzkiej, fabryka zlokalizowana jest pod Bydgoszczą – mowa o DAG Fabrik Bromberg, która została odrestaurowana i udostępniona dla zwiedzających. Fabryka pod Bydgoszczą stanowi swoiste muzeum fabryki amunicji i nosi równie adekwatną nazwę „Exploseum”.

Niemiecka nazwa nowogrodzkiego kombinatu brzmi: „Alfred Nobel Dynamit Aktien-Gesellschaft”. Fabryka wybudowana prawdopodobnie w 1939 roku we, wtedy niemieckim jeszcze, Naumburg am Bober i pobliskiej Christianstadt (dziś Nowogród Bobrzański i Krzystkowice). Fabryka przestała funkcjonować w 1945 roku. Niestety szczegółowy profil jej działalności nie jest znany, gdyż niemieckie wojsko skutecznie uniemożliwiło dostęp do dokumentacji przez jej zniszczenie lub wywiezienie w głąb rzeszy. Podejrzewa się jednak budowę prototypowych typów broni i materiałów wybuchowych. Wojsko wywiozło z fabryki również najbardziej cenne elementy i urządzenia przed dotarciem do niej frontu radzieckiego. Prawdopodobnie ewakuacja została przeprowadzona bardzo szybko, a urządzenia był wręcz wyrywane z budynków. Gdy wojska Armii Czerwonej zjawiły się na miejscu dopełniły jedynie dzieła demontując pozostałości. W następnym okresie obiekt przeszedł w ręce polskich kolejarzy, a jego demontaż był kontynuowany w celach pozyskania produktów na odbudowę reszty kraju. Utworzono tu również jednostkę wojskową, do dziś dnia wojsko zajmuje jedynie część północno-wschodnią. Teren oprócz budynków z przeznaczeniem przemysłowym usiany był lub nadal jest licznymi bunkrami, schronami, budynkami socjalnymi (funkcjonowała tutaj straż pożarna i kasyno) oraz gęstą siecią dróg i linii kolejowych. Oczywiście fundamentem produkcji była praca jeńców wojennych, a na terenie funkcjonował obóz jeniecki. Do dziś przetrwały stalowe, cynkowane płytki, na których wytłaczano dane personalne pracowników niemieckich i więźniów różnych narodowości.

[ZDJĘCIA] Zespół elektrociepłowni

[ZDJĘCIA] Kominy i dach elektrociepłowni

[ZDJĘCIA] Kolektory w oczyszczalni i zbiorniki na etanol

[ZDJĘCIA] Południowa część fabryki i kolektory wodne nad Bobrem

[ZDJĘCIA] Budynek kasyna i niemieckiej administracji DAG

Wideo: Wartownia, budynek administracji i dyrekcji, kasyno

Wideo: Duży zespół elektrociepłowni

Wideo: Tajemnicze ruiny fabryki w lesie pod Nowogrodem Bobrzańskim

  • +Współrzędne GPS niektórych obiektów


    ⇒ Budynek dyrekcji N 51° 48.036′ E 15° 12.711′
    ⇒ Budynek administracyjny N 51° 48.035′ E 15° 10.532′
    ⇒ Kotły N 51° 48.506′ E 15° 11.737′
    ⇒ Elektrociepłownia N 51° 48.684′ E 15° 12.115′
    ⇒ Strzelnica N 51° 49.407′ E 15° 10.126′
    ⇒ Hala Holendrów N 51° 48.541′ E 15° 12.030′
    ⇒ Pozostałości po obozach N 51° 47.538′ E 15° 13.342′
    ⇒ Przepompownia N 51° 46.998′ E 15° 14.111′
    ⇒ Osiedle pracowników DAG N 51° 47.580′ E 15° 13.717′
    ⇒ Turbinownia N 51° 48.679′ E 15° 12.007′
    ⇒ Trafostacja N 51° 48.153′ E 15° 11.051′
    ⇒ Budynek Nitracji Celulozy N 51° 48.527′ E 15° 11.362′
    ⇒ Hala Filtracyjna N 51° 46.933′ E 15° 13.962′
    ⇒ Baseny Odstojnikowe N 51° 47.096′ E 15° 14.300′
    ⇒ Ujęcie Wody N 51° 47.045′ E 15° 14.481′
    ⇒ Stacja uzdatniania wody N 51° 46.949′ E 15° 14.174′
    ⇒ Oczyszczalnia N 51° 48.648′ E 15° 11.747′
    ⇒ Silosy N 51° 47.921′ E 15° 11.061′
    ⇒ Schron N 51° 48.519′ E 15° 11.087′
    Źródło: Bunkrowo.pl.

Ciekawe Miejsca

  • Budynek administracji
  • Żelbetonowe zbiorniki
  • Strzelnica na uboczu
  • Kompleks elektrociepłowni
  • Kolektory wodne nad rzeką Bóbr

Zwróć uwagę
  • Wiele z budynków grozi zawaleniem
  • Należy zachować szczególną ostrożność podczas eksploracji
  • W ziemi znajduje się wiele otworów i dziur, w które można wpaść
  • Zagrożenie pożarowe w okresie wiosennym i letnim
  • Najbliższa stacja kolejowa to Nowogród – Osiedle


Przydatne pliki

Mapa DAG z 2009 roku
Mapa DAG

Mapa fabryki i szlaki turystyczne
Mapa DAG

Ciekawe strony




Podoba Ci się? Udostępnij stronę znajomym!

Facebooktwittergoogle_plusFacebooktwittergoogle_plus

Podoba Ci się mój przewodnik? Umieść link na swojej stronie!

Co o tym myślisz ?